An Evaluation of the Centralized Examination System in the Context of the Türkiye Century Maarif Model


Abstract views: 10 / PDF downloads: 4

Authors

  • Hasan Hüseyin SELVİ Eskişehir Milli Eğitim Müdürlüğü

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18149521

Keywords:

Türkiye Century Maarif Model (TYMM) , Centralized examinations , Fundamental Principles of Turkish National Education , Learning Outcomes

Abstract

The theoretical foundation of the Türkiye Century Maarif Model (TYMM) is grounded in a holistic approach to education. Within the vision of the model, the incorporation of learning outcomes—particularly values and dispositions—into the processes of measurement and evaluation constitutes a highly complex endeavor. It is stated that the curricula in TYMM are prepared on the basis of the “Fundamental Principles of Turkish National Education” articulated in Article 2 of Law No. 1739 on National Education. In this study, the model’s approach to assessment and evaluation is examined in light of these fundamental principles. Within the model, assessment and evaluation are conceived as learning evidence and regarded as an inseparable and complementary component of instruction.
TYMM places virtue and morality at its core, conceptualizing individual values through actions within the framework of “virtue–value–action.” The evaluation of such higher-order thinking skills should not be confined to traditional, knowledge-based examinations. Increasing the diversity of questions in centralized examinations is considered essential for supporting students’ varied cognitive skills. Nevertheless, multiple-choice examinations, which primarily emphasize academic instruction at the national level, continue to prevail. A direct relationship exists between access to educational services and socio-economic status. The widespread practice of shadow education in Türkiye negatively affects equality of opportunity in education. The profile of secondary schools admitting students through competitive examinations typically consists of individuals with high academic achievement, drawn from socio-economically advantaged families, and selected within an intensely competitive environment. With the implementation of TYMM, no comprehensive transformation has yet been observed in the content of centralized examinations. The issue of equality of opportunity, which is among the Fundamental Principles of Turkish National Education, persists, creating a contradiction with the model’s central vision of cultivating competent and virtuous individuals.
The ultimate aim of TYMM is to foster competent and virtuous individuals. Accordingly, not only academic competencies but also learning evidence related to virtues—qualities morally esteemed—must be incorporated into assessment. The functions of honor councils and student award and disciplinary boards, which often remain symbolic in schools, should be strengthened; progression to higher levels of education should not be determined solely by academic achievement in formal courses. Achievements in clubs, social activities, fine arts, and sports should be rendered visible in their impact on centralized examinations. Transforming virtuous behaviors and areas open to development into observable and measurable learning outcomes is of critical importance for realizing the holistic vision of TYMM.

References

Acar, S., Deniz, S., & Doğan, U. (2022). Üniversite öğrencilerinin sınav kaygısında akademik başarı, motivasyon ve boş zaman yöneliminin rolü. Ege Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5(1), 22–37.

Akpınar, B., & Aydın, B. (2007). Türkiye ve bazı ülkelerin eğitim reformlarının karşılaştırılması. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 6(1), 82-88.

Akpınar, B., & Köksalan, B. (2024). Eğitimde maarif ve müfredat yenileme ihtiyacı: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli üzerinden teorik bir analiz. Journal of History School, 68, 27–48.

Akça, A., Ertaş, F., Koç, N., & Üçer, H. (2023). Öğretmenlerin eğitim reformlarına bakışı: Bir alan çalışması. International Academic Social Resources Journal, 8(55), 4259-4266.

Altan, M.Z. (2021). Terör ya öyle değilse? (1. Baskı). Ideal.

Altan, M.Z., & Yıldırım, T. (2022). Bütüncül eğitim, bütüncül gelişim, bütüncül insan. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 68–77.

Atalay, İ. (2024). Üniversite öğrencilerinin sınav kaygıları ile motivasyon düzeyleri ve akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Topkapı Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı.

Aypay, A., Hajar, A., & Atmaca, T. (2025). Fee-charging private tutoring and educational inequality: Voices of secondary school students in Türkiye. Globalisation, Societies and Education, 1–18. https://doi.org/10.1080/14767724.2025.2498001

Balcı, A. (2019). Sosyal bilimlerde araştırma (yöntem, teknik ve ilkeler). Pegem A.

Berg, B. L. & Lune, H. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. H. Aydın (Çev. Edt). Konya: Eğitim Kitabevi.

Çetin, Y., & Gündoğdu, K. (2021). Gölge eğitim: Destekleme ve yetiştirme kurslarına yönelik bir durum çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10 (1), 255–271.

Crawford, B. F., Snyder, K. E., & Adelson, J. L. (2019). Exploring obstacles faced by gifted minority students through Bronfenbrenner’s bioecological systems theory. High Ability Studies, 31(1), 43-74. https://doi.org/10.1080/13598139.2019.1568231

Çakıoğlu, V. (2019). Ortaöğretime geçiş sistemine ilşkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.

Çınar, İ. (2019). An examination of student club activities from the perspective of school principals and teachers. World Journal of Education, 9(4), 123-132.

Demir, S. B., & Yılmaz, A. T. (2019). En iyisi bu mu? Türkiye’de yeni ortaöğretime geçiş politikasının velilerin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 164-183. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.43815-445515

Doğan, İ. (2011). Eğitim sosyolojisi. Nobel Akademi Yayıncılık.

Ekici, S., Bayrakdar A. & Uğur, A. O. (2009). Ortaöğretim kurumlarındaki yöneticilerin ve öğrencilerin ders dışı etkinliklere bakış açılarının incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(1), 430-444.

Elffers, L., Denessen, E., & Volman, M. (2024). Combining perspectives in multidisciplinary research on inequality in education. NPJ Science of Learning, 9(5). https://doi.org/10.1038/s41539-024-00215-z

Erg. (2004). Öğretim programları inceleme ve değerlendirme–1. https://eskierg.egitimekosistemi.org/wp- content/uploads/2017/03/ERG_ %C3%96%C4%9 Fretim-Programlar %C4%B1-%C4%B0nceleme-ve-De%C4%9 Ferlendirme-I-.pdf (Erişim tarihi: 5 Kasım 2025)

Garipağaoğlu, B. Ç. (2016). Özel dershanelerden özel okullara dönüşüm projesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 140-162.

Gelen, İ. ve Beyazıt, N. (2015). Eski ve yeni ilköğretim programları ile ilgili çeşitli görüşlerin karşılaştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 51, 457-466.

Glesne, C. (2014). Nitel araştırmaya giriş (Çev. Ed. A. Ersoy & P. Yalçınoğlu). Anı.

Gömleksiz M. N. ve Kılınç, H. H. (2015). Ortaokullarda sosyal kulüp etkinlikleri kapsamında yapılan toplum hizmeti çalışmalarına ilişkin öğretmenlerin görüşleri. Turkish Studies, 10(3), 495-512.

Jacobs, H. H., & Alcock, M. H. (2017). Bold moves for schools: How we create remarkable learning environments. ASCD.

Kalsen, C., & Öztekin, H.Y. (2021). Liselere geçiş sisteminin öğrencileri özel okullara yönlendirip yönlendirmediğine ilişkin öğretmen ve veli görüşleri. Trakya Eğitim Dergisi, 11(2), 838-852.

Karaman, G. (2020). Üniversite öğrencilerinin akademik başarısı ile stres ve kaygının ilişkisi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı.

Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel.

Karataş, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hakkında. Alanyazın, 5(1), 6-11.

Kazu, H., & Aslan, S. (2012). 2004 İlköğretim Programının “Öğrenme-Öğretme Süreci” Boyutu İle İlgili Yapılan Araştırmaların Değerlendirilmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 78-94.

Kendirlioğlu Günhan, N., & Bumen, N. T. (2024). Türkiye’de gölge eğitim üzerine bir meta sentez çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. https://doi.org/10.9779/pauefd.1277613

Kılbaş, Ş. (2000). Adana ili liselerinde eğitsel kol çalışmalarının durumuna ilişkin yönetici ve öğretmen görüşmeleri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(6), 1-20.

Kösterelioğlu, İ. (2015). Private Courses in Education or Education in Private Courses? International Online Journal of Educational Sciences, 7 (1), 203–218.

Levin, H. M. (2012). More than just test scores. Prospects, 42(3), 269–284. https://doi.org/10.1007/s11125-012-9240-z

Meb, (2024). 2025 Yılı Sınav Uygulama Takvimi. 19122724_sinav_uygulama_takvimi.pdf

MEB, (2017) Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği. Erişim adresi: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/11/20171110-2.htm

Merriam, S. B. (1988). Case study research in education: A qualitative approach. San Fran cisco: Jossey-Bass.

Uçar, S., & Coşkun, U. H. (2025). Göz ardı edilen özel yetenekliler: Türkiye’de dezavantajlı çocukların karşılaştığı sosyoekonomik engeller. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Erken Görünüm. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1741490

Ulusoy, K. (2010). Değer eğitimi: Davranışçı ve yapılandırmacı yaklaşıma göre hazırlanan tarih programlarında değer aktarımı. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 32–51.

Uludağ, A. M. (2013). Öss’nin lise ve üniversite eğitimine verdiği hasarı gidermek ve üniversite giriş sistemini geleceğe taşımak için bir plan. (http://math.gsu.edu.tr/uludag/uludagOSS.pdf sayfasından erişilmiştir)

Ural, A. (2014). Türkiye'de yarışmacı eğitim politikaları ve sonuçları. Kapitalizm ve Paternalizm Kıskacında Çocuk: Türkiye'de Çocuklara İlişkin Alternatif Politika Arayışı Uluslararası Sempozyumu’nda sunulmuş bildiri. Malatya.

Ural, A. (2004). Yarışmacı eğitim anlayışının eleştirisi. Üniversite ve Toplum.4(1), 12-16.

Üstüner, A. ve Şengül, M. (2004). Çoktan Seçmeli Test Tekniğinin Türkçe Öğretimine Olumsuz Etkileri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, Elazığ, S. 197-208,

SETA, (2017). Teog yerleştirme sistemi: Güçlükler ve öneriler. İstanbul:Seta Yayınları.

Sönmez V., & Alacapınar F. G. (2016). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri. Anı.

Şahin, A. ve Özden, M. (2023). Merkezi sınava hazırlanan öğrencilerin sınav kaygılarının öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (37), 262-284.

ODSGM, (2025). Ölçme Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü. 2. Dönem 1. Yazılı Örnek Soru Kitapçıkları (2024 - 2025). https//odsgm.meb.gov.tr

Tamkoç, H., Tamkoç O., Savaş V., ve Savaş, İ. (2023). Yarışmacı Eğitim yaklaşımının Öğrencilere Etkisine İlişkin Öğretmen Görüşleri. Uluslarası Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 3, S. 333-360.

Temiz E, H., Yavuz, G. (2025). Adil Eğitim Mümkün mü? Eşitsizlik Üzerine Disiplinler Arası Kavramsal Bir İnceleme. Uluslarası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 2, S. 64-85.

Terzi, L. (2014). “Reframing Inclusive Education: Educational Equality as Capability Equality,” Cambridge Journal of Education 44, no. 4. 479-493.

Tezcan, M. (2005). Sosyolojik kuramlarda eğitim. Anı Yayıncılık.

Teyfur, M., & Teyfur, E. (2006). Yapılandırmacı öğretim programına yönelik öğretmen ve yönetici görüşlerinin değerlendirilmesi (İzmir il örneği). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 163–179.

Torun, Y. (2011). Meritokrasi: Adaletin Terazisi mi Yoksa Bir Adalet İllüzyonu mu? Eğitim Bilim Toplum, 7(26), 89-99.

TEDMEM, (2024). “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” Ortak Metni ve Taslak Öğretim Programlarına İlişkin Değerlendirmeler. jRig4W4mjT6skSOcRARS.pdf

Tonyalı, E., Üçer, Ö., Kayaarslan, B., & Korkmaz, A. (2025). The need for shadow education among graduates of fine arts high schools in Türkiye. Online Journal of Music Sciences, 10(1), 82–95. https://doi.org/10.31811/ojomus.1617248,

Türkan, A. (2019). The impact of shadow education on students' academic performance. Journal of Educational Research, 8(2), 178–190.

TYMM, (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. tymm.meb.gov.tr

Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.

Yıldırım, Y.; Çalışkan, A. (2024). Evaluation of the Türkiye Century Education Model in terms of 21st Century Human Profile [Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 21. Yüzyıl İnsan Profili Açısından Değerlendirilmesi] Electronic Journal of Education Sciences, [Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi], 13(26), 205-221 DOI: 10.55605/ejedus.1548121

Yılmaz S. (2017). Merkezi sınavların okul kültürüne yansımalarının değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.

Young, I., M. (2006). Education in the context of structural injustice: A symposium response. Educational Philosophy and Theory, 38 (1), 93-103.

Published

2025-12-30

How to Cite

SELVİ, H. H. (2025). An Evaluation of the Centralized Examination System in the Context of the Türkiye Century Maarif Model. Toplum, Eğitim Ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 4(3), 145–157. https://doi.org/10.5281/zenodo.18149521