Eğitim Gündemi ve Yeni Okuryazarlıklar

Özet

Merhaba Değerli Okurlar
Dergimizin Ağustos 2026 sayısını da okuyuculara ulaştırmış bulunuyoruz. Nisan 2026’dan bu yana geçen sürede dünyada ve ülkemizde toplum, eğitim ve kültür konularıyla ilgili bir takım gelişmeler ve tartışmalar içinde ülkemiz açısından gündemde yer alan başlıca konular arasında okul kademeleri arası geçişte merkezi olarak uygulanan LGS ve YGS gibi sınavlar yer almıştır. Eğitimle ilgili merkezi olarak uygulanan bu sınavlarla ilgili bir başka tartışma konusu ise, öğretmen adayları için Milli Eğitim Akademisine girişte yeni uygulanmaya başlanan AGS (Akademik Giriş Sınavı) olmuştur. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda çalışanların kılık kıyafetleri konusunda yapılan yeni düzenlemelerle öğrenciler yönünden yeniden üniforma giyme zorunluluğunun getirilmesi de diğer bir tartışma konusu olmuştur. Öte yandan eğitimde üretken yapay zekanın kullanımıyla tartışmalar da güncelliğini korumaya devam etmiş; Milli Eğitim Bakanlığının okullarda cep telefonu gibi bazı teknolojik araçların kullanımıyla ilgili aldığı kararlar da gündemde yer alan başka bir tartışma konusu olmuştur. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan yeni ders kitaplarına ilişkin tartışmalar da gündemdeki diğer konular arasındadır. Yeni eğitim öğretim dönemi için belirlenen okul ücretleri, eğitimin ekonomik boyutuyla ilgili bir konu ve sorun alanı olmaya devam etmektedir. Bu bağlamda özel öğretim kurumlarıyla vakıf yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim ücretlerindeki artışlar da eğitimle ilgili gündemde yer alan konular arasındadır.
Eğitim; makro düzeyde sosyal, politik, ekonomik, kültürel, pedagojik yönleri yanında okul düzeyinde öğretmen, okul çalışanları, yöneticiler, öğrenciler, veliler, meslek örgütleri, siyasi örgütler, yerel yönetimler gibi pek çok paydaşı olan bir konudur. Eğitimle ilgili olarak okul dışında aile ve sosyal çevre faktörleri yanında sosyal medya faktörü de ilk sıralarda yer almakta olup özellikle gelişen teknolojik araçlara bağlı olarak toplumlar ve kültürler arası etkileşimler de giderek artmaktadır. Dijitalleşen bir dünyada çocuklar ve gençler üzerinde sosyal medya araçlarının ve dijital mecraların olumsuz etkileri, her geçen gün artmakta; toplum, okul ve aile yönünden yeni sorunların kaynağı olmaktadır. Okulların ve ailelerin, tek başına bu sorunların üstesinden gelmeleri de mümkün olmamaktadır. Bu bağlamda, ana babaların, öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin işleri giderek zorlaşmakta; medya okur yazarlığı, teknoloji okuryazarlığı gibi yetkinlik alanlarına bu kez de yapay zeka okuryazarlığı, dijital okuryazarlık gibi her geçen gün yeni okuryazarlıklar gerektiren alanlar gelişmektedir. Başka ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de okul ortamlarında teknolojik araçların kullanımıyla ilgili yeni düzenlemelerin yapılması, bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.
Dergimizin bu sayısında yer alan makaleler şunlardır: İlk makale, öğretmenlerin eğitim faaliyetlerinde sanal gerçeklik kullanımına ilişkin öz-yeterlilikleriyle ilgili olup iki ülke (Türkiye ve Polonya) öğretmenleri üzerinde yapılan bir araştırmanın sonuçlarını içermektedir. İkinci makale, eğitim örgütlerinde dedikodu, psikolojik güvenlik ve dışlanma ilişkileri hakkında olup öğretmenlere bu konularla ilgili uygulanan üç ayrı ölçeğin sonuçlarını kapsamaktadır. Üçüncü makalede, ilgili dokumanlar incelenerek Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinde yer alan sosyal-duygusal öğrenme becerileri alanının değerlendirmesi yapılmıştır. Dördüncü makalede, İngilizce öğretmenlerinin dijital yeterliliklerine ilişkin olarak yapılmış bibliyometrik bir çalışmanın sonuçları ortaya konulmuştur. Beşinci ve son makalede de İngilizce öğretiminde görsel üretken yapay zekanın kullanımı ele alınmıştır. Bu sayıda tanıtımı yapılan kitap ise, Brezilyalı bir eğitim felsefecisi olan Paulo Freire’nin “Kültür İşçileri Olarak Öğretmenler: Öğretmeye Cesaret Edenlere Mektuplar” adlı eseridir. Eser, ileri sürdüğü sıra dışı görüşlerle öğretmenlerin sadece bilgi aktaran aktörler olmadığını, aynı zamanda toplumsal dönüşümde aktif rol oynayan “kültür işçileri” olduğunu savunmaktadır.
Dergimizin bundan sonraki sayılarında buluşmak ümidiyle 2026-2027 eğitim öğretim yılının eğitim sisteminin bütün kademelerinde yer alan öğrenciler ve eğitimcilerle ülkemiz için hayırlı ve başarılı geçmesini temenni eder, selam ve saygılar sunarım.

Prof. Dr. Mehmet ŞİŞMAN
Baş Editör
Toplum, Eğitim ve Kültür Araştırmaları Dergisi