İngilizce Öğretiminde Görsel Üretken YZ: Tasarım Tabanlı Bir Çalışma
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22862772Anahtar Kelimeler:
Üretken yapay zeka, metinden görsel üretme, dil eğitimiÖzet
Günümüzde yapay zeka uygulamalarının (YZ) her alanda kullanımı ile, eğitsel amaçlı kullanımları da giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak eğitimciler bu yeni teknolojileri tam olarak tanıyıp, deneyimlemediklerinden sınıflarında kullanımı konusunda tereddütler yaşamaktadırlar. Bu çalışmada, görselleştirici bir üretken yapay zeka (GÜYZ) aracının ortaokul İngilizce derslerinde kullanımı incelenmiştir. Çalışma, tasarım tabanlı araştırma (TTA) yöntemine dayalı olarak tasarlanmıştır. Eğitimde teknoloji kullanımında, sadece teknolojinin sınıfa getirilmesi yeterli olmayıp, doğru ve etkili entegrasyon stratejilerinin geliştirilmesi önem taşımaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmada GÜYZ uygulamasının sınıfta kullanımı öğretmenlerle birlikte tasarlanmıştır. Katılımcılar, M.E.B.’na bağlı bir ortaokulda görev yapan üç İngilizce öğretmeni ve altı sınıftan oluşmaktadır. Ortalama dört ay boyunca, planlama ve öğretmenlerin bilgilendirilmesi süreçleri ile başlayıp, her üç öğretmenin iki sınıfında uygulama yapması, bu uygulamaların araştırmacı tarafından gözlemlenmesi ve uygulama sonrası değerlendirme aşamalarını içerecek şekilde çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Veri kaynaklarını araştırmacı günlüğü, araştırmacı gözlemi ve öğretmen görüşmeleri oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, dil eğitiminde GÜYZ kullanımının güçlü motivasyonel çıktılar sunarken, teknik ve içeriksel sınırlılıklar barındırdığını ortaya koymuştur. GÜYZ kullanımının en belirgin katkısının öğrenci motivasyonu ve derse katılımı üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Uygulamanın kullanımı sırasında altyapı yetersizlikleri, etik problemler gibi sorunlar yaşanırken, çalışmada en çok öne çıkan sınırlılık zaman zaman uygulama tarafından oluşturulan görsellerin niteliği konusunda olmuştur. Çalışmanın bulguları, ÜYZ araçları ortaokul düzeyinde görsel oluşturma amacıyla kullanıldığında, uygulamaların öğretmen kontrolünde olması gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Referanslar
Ali, S., Ravi, P., Moore, K., Abelson, H., & Breazeal, C. (2024, March). A picture is worth a thousand words: Co-designing text-to-image generation learning materials for K-12 with educators. In Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence (Vol. 38, No. 21, pp. 23260-23267). 10.1609/aaai.v38i21.30373
Bayrakçeken, S., Oktay, Ö., Samancı, O., & Canpolat, N. (2021). Motivasyon kuramları çerçevesinde öğrencilerin öğrenme motivasyonlarının arttırılması: Bir derleme çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 677–698.
Benjamin, J. J., Lindley, J., Edwards, E., Rubegni, E., Korjakow, T., Grist, D., & Sharkey, R. (2024). Responding to generative AI technologies with research-through-design: The Ryelands AI Lab as an exploratory study. Proceedings of the 2024 ACM Designing Interactive Systems Conference. https://doi.org/10.48550/arXiv.2405.04677
Bergmann, J. & Sams, A. (2012). Flip your classroom; reach every student in every class every day (Kindle edition). Alexandria, VA: ASCD: International Society for Technology in Education
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Brown, A. L. (1992). Design experiments: Theoretical and methodological challenges in creating complex interventions in classroom settings. The journal of the learning sciences, 2(2), 141-178.
Buyruk, A. A., Erdoğan, P., Deveci, C. Ç., & Toy, B. Y. (2018). Motivasyon modeli ile zenginleştirilmiş anlamaya dayalı öğretim tasarımının öğrencilerin İngilizce konuşma becerisine ve motivasyonlarına etkisi: Tasarım tabanlı bir araştırma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8 (1), 82-94
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Chai, C. S., Lin, P. Y., Jong, M. S. Y., Dai, Y., Chiu, T. K., & Huang, B. (2021). Perceptions of and behavioral intentions towards creative instruction with artificial intelligence. Education and Information Technologies, 26(5), 5585-5601.
Demiryürek, A. & Bada, E. (2022). İngiliz Dili Öğreniminde Türk Kültürüne Ait Olmayan Kısa Hikayeler ile Türk Kültürünü İhtiva Eden Kısa Hikayelerin Karşılaştırılması: Öğrenci Algıları. Hakkari Eğitim Fakültesi Dergisi (HEFDER), 1(1), 54-72.
Ertmer, P. A., Ottenbreit-Leftwich, A. T., Sadik, O., Sendurur, E., & Sendurur, P. (2012). Teacher beliefs and technology integration practices: A critical relationship. Computers & Education, 59(2), 423-435.
Goloujeh, A. M., Sullivan, A., & Magerko, B. (May, 2024). Is It AI or Is It Me? Understanding Users’ Prompt Journey with Text-to-Image Generative AI Tools In Proceedings of the CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI ’24), Honolulu, HI, USA. ACM, ISBN 979-8-4007-0330-0/24/05, https://doi.org/10.1145/3613904.3642861
Jeon, J. (2022). Exploring the role of AI-based text-to-image generators in foreign language writing classrooms. Language Learning & Technology, 26(3), 1-22.
Kaleli, A. ve Özdemir, C. (2025). Yapay Zekâ Destekli Dil Öğretiminde Yeni Bir Yaklaşım: Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yapay Zekâ Uygulamaları. IJSSAR International Journal of Social Sciences and Academic Research, 2 (3), 77-91. DOI:10.52096/issar.02.03.05
Kılıç, Ş., ve Tuncel, M. (2009). Yaratıcı dramanın İngilizce konuşmaya ve tutuma etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 55-81.
Kirschner, P. A., & De Bruyckere, P. (2017). The myths of the digital native and the multitasker. Teaching and Teacher education, 67, 135-142.
Koehler, M., & Mishra, P. (2009). What is technological pedagogical content knowledge (TPACK)? Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 9(1), 60-70.
Kuzu, A., Çankaya, S., & Mısırlı, Z. A. (2011). Tasarım tabanlı araştırma ve öğrenme ortamlarının tasarımı ve geliştirilmesinde kullanımı. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 1(1), 19-35.
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İngilizce dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari
Long, D., & Magerko, B. (2020, April). What is AI literacy? Competencies and design considerations. In Proceedings of the 2020 CHI conference on human factors in computing systems (pp. 1-16).
Özdemir, A. ve Sezer, N. (2025). Yapay Zekâ (Prompt Sanatı): Yeni Bir Tasarım Dili Olarak Metin-Görsel Dönüşümü, İzlek Akademik Dergi (Izlek Academical Journal), 8 (2), 33-45.
Özer, S., & Akay, C. (2022). Ortaokul öğrencilerinin İngilizce öğrenme zorlukları: Bir durum çalışması. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(1), 711–747.
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants part 1. On the Horizon, 9(5), 1-6.
Tlili, A., Shehata, B., Adarkwah, M. A., Bozkurt, A., Hickey, D. T., Huang, R., & Agyemang, B. (2023). What if the devil is my guardian angel: ChatGPT as a case study of using chatbots in education. Smart Learning Environments, 10(1), 15.
Tümen Akyıldız, S. (2019). Ingilizce Öğretiminde Görsel Materyal Kullanımına İlişkin Öğretmen Görüşleri. A. Doğanay ve M. Oğuz Kutlu (Eds.), Eğitim Bilimleri Araştırmaları II içinde, (ss. 301-316). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
Tour, E., Gindidis M. & Newton, A. (2021) Learning digital literacies through experiential digital storytelling in an EAL context: an exploratory study, Innovation in Language Learning and Teaching, 15(1), 26-41, DOI: 10.1080/17501229.2019.1659278
Zhou, S., Liu, Q., & Zhang, Y. (2023, November). Exploring Learner Engagement with the AWE-Peer-Teacher Feedback Mode in L2 Writing. In International Symposium on Emerging Technologies for Education (pp. 28-41). Singapore: Springer Nature Singapore.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Toplum, Eğitim ve Kültür Araştırmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 